Szesnaście minut. Tyle trwa „Again" – utwór, który zaczyna się niemal szeptem, by rozwinąć się w emocjonalny wrzask. Przez lata gościł na liście przebojów Trójki i dla wielu Polaków stał się pierwszym spotkaniem z Archive – zespołem, który od lat odkrywa w muzyce nowe obszary.
Koncert Archive w Polsce: 8 kwietnia 2026 roku londyński kolektyw zagra na COS Torwar w Warszawie. Support zapewni polska formacja Bokka.
Kim są Archive?
Są zespołem kultowym we Francji, Grecji, Polsce i Niemczech – i prawie nieznanym w ojczystej Anglii. Przez trzydzieści lat zmieniali wokalistów, gatunki i kierunki muzyczne tak radykalnie, że można być fanem jednej ich płyty i kompletnie nie odnaleźć się na następnej. Trudno ich zaszufladkować – i właśnie o to chodzi.
Archive to londyński kolektyw muzyczny założony w 1994 roku przez Dariusa Keelera i Danny'ego Griffithsa. Ich muzyka rozciąga się między elektroniką, trip-hopem, awangardą, post-rockiem i rockiem progresywnym. Kto szuka stabilności i jednolitości, może poczuć się zagubiony. Przez ponad trzy dekady Archive zdążyli zmienić brzmienie, wokalistów i kierunek muzyczny kilkukrotnie – za każdym razem wychodzili z tego z czymś nowym. NIeraz dziwnym, ale zawsze intrygującym.
Zaczynali w połowie lat 90. w cieniu Massive Attack i Portishead – postawili na mroczny, elektroniczny trip-hop z rapem i żeńskim wokalem. Debiutancki album „Londinium" z 1996 roku łączył trip-hop, rap i brzmienia orkiestrowe. Potem nastąpił rozpad, powrót, zmiana wokalistki, kolejna zmiana i wreszcie – przełom.
„Again" i epoka Craiga Walkera
Craig Walker – wcześniej frontman irlandzkiego indie grupy Power of Dreams – odpowiedział na ogłoszenie w magazynie Mojo i zaczął pracę z zespołem na początku lat dwutysięcznych. Pierwszą piosenką, którą nagrali razem, było „Again". Dla fanów był to sygnał, że Archive przestają być projektem stricte elektronicznym i stają się czymś znacznie szerszym gatunkowo.
„Again" – szesnastominutowy emocjonalny gigant, który otwiera ambientowa delikatność, by stopniowo budować napięcie i ostatecznie wybuchnąć – trafił na trzecie miejsce list przebojów we Francji i pomógł zbudować żywą legendę Archive na kontynencie. W Polsce utwór przez lata gościł na liście przebojów Trójki i stał się kultowy.
Dyskografia Archive – każda płyta to inny świat
Archive to zespół złożony z paradoksów: można być oddanym fanem jednej ich płyty, by następną całkowicie odrzucić. I to nie dlatego, że któraś jest lepsza czy gorsza – brytyjscy muzycy po prostu nieustannie eksplorują nowe obszary. Bawią się dźwiękami, czerpią z różnych gatunków.
Londinium (1996) – mroczny, atmosferyczny trip-hop, pełen smyczków i elektronicznych faktur. Brzmieniowo płyta przypominała Massive Attack. Dla wielu fanów gatunku – płyta kultowa.
Take My Head (1999) – sam zespół nazywał płytę tą, której nienawidzi – bardziej popowy i melodyjny, nagrany pod presją wytwórni. Mimo to zawiera piękne ballady i ma swoich wiernych obrońców.
You All Look the Same to Me (2002) – przełom. Album z wyraźnymi wpływami Pink Floyd, nadal z elementami elektroniki, ale już głęboko zanurzony w mrocznym, epickim art rocku. To tu znajdziemy „Again".
Noise (2004) – jeszcze ciemniej, jeszcze bardziej progresywnie. To płyta mniej przystępna niż poprzedniczka, ale dla fanów gatunku – absolutna perła.
Lights (2006) – Archive staje się kolektywem. Nowi wokaliści, bardziej zróżnicowane podejście, miejscami bliżej soulu i rocka alternatywnego.
Controlling Crowds (2009) – rozległy, wielowątkowy album wydany w dwóch częściach. Jeden z ich najbardziej ambitnych projektów.
With Us Until You're Dead (2012), Axiom (2014), Restriction (2015), The False Foundation (2016) – lata intensywnej twórczości, każdy album nieco inny, każdy nagrodzony oddanymi słuchaczami w Europie – szczególnie we Francji, Niemczech, Grecji i Polsce.
Call to Arms & Angels (2022) – wielki powrót po długiej przerwie spowodowanej chorobą nowotworową Keelera, album trafił do pierwszej dziesiątki list przebojów w wielu krajach Europy i doprowadził zespół na największy koncert w historii – paryską Accor Arenę przed 15-tysięczną publicznością.
Glass Minds (2026) – najnowszy, trzynasty album Archive, wydany w lutym tego roku – i jedno z najcieplej przyjętych wydawnictw kolektywu od lat. Tam gdzie poprzedni album był gęsty i intensywny, „Glass Minds" jest minimalistyczny i przestrzenny. Nowością jest obecność sekcji dętej blaszanej, po które Archive sięgnęli po raz pierwszy w historii. Darius Keeler mówił, że słuchał wówczas dużo Elgara i chciał użyć nowych instrumentów, żeby stworzyć dodatkowy wymiar emocjonalny. Efekt? Dwanaście długich, cierpliwie budowanych utworów, które krytycy zgodnie uznali za jedne z najbardziej spójnych w dorobku zespołu od ponad dekady.
Szukasz Archive na winylu?
Nie udało się znaleźć płyt Archive w sklepie internetowym Vinyl Tamka? Napisz do nas – może mamy jakieś egzemplarze w sklepie stacjonarnym przy ul. Chmielnej 20 w Warszawie!
Tekst: Alicja Cembrowska
Zdjęcie: wikimedia.org